ଶୀତର ନୀରବ ସରଗମ୍

ଶୀତର ନୀରବ ସରଗମ୍
                ଡ. ପ୍ରେମାନନ୍ଦ ବେହେରା

ଶୀତ ରାତ୍ରୀର ଶାନ୍ତ ଆକାଶରେ
ତାରାମଣ୍ଡଳର ଦୀପ୍ତିମାନ ସଂରାଗ
ଯେପରି ନୀଳାକାଶରେ
ଅଳଙ୍କୃତ ମଣିମାଳାର ଦ୍ୱିପ୍ରଭା ବିକିରଣ କରେ ।

ଧୂଆଁର ଗାଢ଼ ପର୍ଦ୍ଦାରେ
ମେଘମାଳା ନିଜକୁ ଆବୃତ କରି
ନିରବତାର ଅତୀନ୍ଦ୍ରିୟ ରାଜ୍ୟରେ
ଶୀତ ନିଜ ବିଚିତ୍ର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ରଚନା କରେ ।

ଗାଁ ଗଳିର ବିବର୍ଜିତ ପଥରେ
ଶ୍ମଶାନ-ସଦୃଶ ଶୂନ୍ୟତା
ପାଦଧ୍ୱନିକୁ ମଧ୍ୟ
ନିର୍ବାକ ତମସାରେ ଗିଳି ନିଏ ।

ଶିଶିରବିନ୍ଦୁର ନୀରବ ଝରଣା
ଆକାଶର ଦୃଶ୍ୟମାନ ଲୁହପ୍ରବାହ ପରି
ପୃଥିବୀ ମଞ୍ଚକୁ
ସ୍ଫଟିକ ସ୍ଵଚ୍ଛତାରେ ଭିଜାଇ ଦିଏ ।

ବଟମୂଳରେ ସଂକୁଚିତ ପକ୍ଷୀମାନେ
ଉଷ୍ମତାର ଅଣୁପରମାଣୁ ସଂଚୟ ପାଇଁ
ପାଖେଇ ଜାକିଜୁକି ରହି
ତାଙ୍କର ମନ୍ଦ-ସ୍ୱରର କିଚିରିମିଚିରି
ଦିଗନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଶାଗୀତି ଭରି ଦିଅନ୍ତି ।

ପୁରୁଣା ମାଟିଘରର ଚୁଲ୍ଲୀରୁ ଉଠୁଥିବା
ମୃଦୁ ଗରମ ଧୂଆଁ
ଶୀତ-ନିଶାର ହାଡ଼କାମୁଡ଼ି ନିର୍ଦ୍ଦୟ ପବନରୁ
କ୍ଷଣିକ ନିବାରଣ ଦିଏ ।

ମାଆଁର ନିପୁଣ କୌଶଳରେ
ରନ୍ଧା ସୁସ୍ବାଦୁ ଖାଦ୍ୟର ଗନ୍ଧ
ଘରର ଆସ୍ଥାକୁ ଉଷ୍ଣ ଆକର୍ଷଣରେ
ମନୁଷ୍ୟକୁ ଟାଣି ଆଣେ ।

ଚାଷୀର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରେ
ଶିଶିରବିନ୍ଦୁ ଯଦିଓ ଶୀତଳତା ଆଣେ
ତଥାପି ସେମାନଙ୍କର ଅବିଚଳ ସ୍ଵପ୍ନ
କେବେ ନିରାଶାରେ ଦ୍ୱିଧାମନ୍ଥନ ହୁଏନି ।

ଲଙ୍ଗଳ ଧରି କ୍ଷେତକୁ ନିହାରି
ସେ ମାଟିର ସ୍ପନ୍ଦନରୁ ଅନୁଭବ କରେ—
ଏହି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶୀତରେ ମଧ୍ୟ
ନବଜୀବନର ଗୁପ୍ତ ସୂତ୍ର ।

ପିଲାମାନେ ବାମ୍ଫ ପକେଇ
ମଫଲରରେ ମୁହଁ ଆବୃତ କରି
ଗାଁ ମଇଦାନରେ ଦୌଡ଼ି
ଶୀତର ପ୍ରକୋପକୁ
ହସର ଉଷ୍ମତାରେ ନିର୍ଜୀବ କରିଦିଅନ୍ତି ।

ରାତ୍ରି ଯେତେ ଲମ୍ବା ହୁଏ
ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକର ହାଲୁକା ଦ୍ୱିପ୍ରଭାରେ
ଶୀତ ପୁଣି ଗଛପତ୍ରର
ନୀରବ ଭିଜା ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ ।

ପଡ଼ୋଶୀର ଅତିନ୍ଦ୍ରିୟ ଶାନ୍ତିକୁ ଭାଙ୍ଗି
ମୂଷାର ମନ୍ଦ ଗତି
ଏବଂ ଦୂରୀୟ ବାଂସବନର ଶୀତଳ ସ୍ୱର
ନିଶାର ଧ୍ୟାନକୁ ସଜାଇ ଦିଏ ।

ଶୀତ – ଏକ ଅଭିଜ୍ଞତା,
ଯାହାରେ ନିହିତ ଅଛି
ନୀରବ ସଙ୍ଗୀତର ଗୁହ୍ୟତା,
ଜୀବନର ଧୀର ଲୟ
ଏବଂ ନମ୍ରତାର ଗମ୍ଭୀର ପାଠ ।

ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଥଣ୍ଡାର ଦାଉରେ ମଧ୍ୟ
ମଣିଷ ହୃଦୟରୁ ହୁଏ
ତପ୍ତ ସ୍ନେହ ପ୍ରେମର ଉଦ୍ଗିରଣ
ଯେପରି ପ୍ରଥମ ଚା’ ପାନର
ଉଷ୍ଣ ସ୍ଵାଦକୁ ମନେ ପକାଏ ।

ଶୀତ ଆସେ, ଶୀତ ଯାଏ,
କିନ୍ତୁ ସ୍ମୃତିର ଗାଢ଼ ଚିହ୍ନ
ଚୁଲ୍ଲୀ ପାଖରେ ବସିଥିବା
ସାକ୍ଷାତ୍କାରର ଉଷାବଳୀ ପରି
ହୃଦୟର ଅମରତାରେ ଏକ
ଶିଶିର-ସ୍ପର୍ଶିତ କାନ୍ତି ରଖିଯାଏ ।

ପଦ୍ମପୁର, ବରଗଡ଼