ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ପିଟିଆଇକୁ ଦେଇଥିବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସାକ୍ଷାତକାରବାଣିଜ୍ୟ ରାଜିନାମା ପ୍ରସଙ୍ଗପ୍ରଶ୍ନ
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ପିଟିଆଇକୁ ଦେଇଥିବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସାକ୍ଷାତକାରବାଣିଜ୍ୟ ରାଜିନାମା ପ୍ରସଙ୍ଗପ୍ରଶ୍ନ: ଗତ ପ୍ରାୟ ମାସ ମଧ୍ୟରେ, ଭାରତର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସମ୍ପର୍କ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇଛି। ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହେଉଛି ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଏବଂ ଆମେରିକାର ଶୁଳ୍କ ହ୍ରାସ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ବିକାଶ ଏବଂ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାର ପଥକୁ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବ?ଉତ୍ତର: ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ସମନ୍ୱୟରେ ତୀବ୍ର ସୁଧାର ଦେଖାଯାଇଛି। ଏହି ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପ୍ରତି ଘଟିଥାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଅଧିକ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ଘରୋଇ ଶିଳ୍ପ, ଏକ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ଏକ ଖୋଲା ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ଫଳାଫଳ। ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଶ୍ୱରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ବିରଳ ଗୁଣ।ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତର ସଫଳ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା ବିଷୟରେ କହିବା ପୂର୍ବରୁ, ଗୋଟିଏ ଦଶନ୍ଧି ଆଗରୁ ଆମେ କେଉଁଠି ଥିଲୁ ତାହା ମନେ ପକାଇବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ୟୁପିଏ ସରକାରଙ୍କ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ, ସେମାନେ କିଛି ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ତଥାପି ଏହି ଯାତ୍ରା ଅନିଶ୍ଚିତତା ଏବଂ ଅସଙ୍ଗତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ମୁଖ୍ୟତଃ ସେମାନଙ୍କର ଆର୍ଥିକ କୁପରିଚାଳନା ଭାରତକୁ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ କରିଥିଲା। ସେମାନେ ଆଲୋଚନାକୁ ଏକ ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିନଥିଲେ। ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ତା’ପରେ ସେଥିରେ ବ୍ୟାଘାତ ଦେଖା ଦେଉଥିଲା। ଶେଷରେ, ଦୀର୍ଘ ଆଲୋଚନା ସତ୍ତ୍ୱେ, ପ୍ରକୃତ ପରିଣାମ ବହୁତ କମ୍ ହାସଲ ହୋଇଥିଲା।କିନ୍ତୁ ଆମେ ଆସିବା ପରେ, ଆମେ ଆମର ନୀତି ଆଧାରିତ ଶାସନ ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ଆର୍ଥିକ ପୁନରୁତ୍ଥାନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲୁ। ଆମର ଆର୍ଥିକ ମୂଳଦୁଆକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥିଲୁ ଏବଂ ଏକ ନିୟମ-ଭିତ୍ତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲୁ। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥିରତା, ନୀତିଗତ ଆକଳନ ଏବଂ ଏକ ସଂସ୍କାର-ମୁଖୀ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲୁ, ବିଶ୍ୱ ଭାରତରେ ନିବେଶ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲା।ଆମ ସଂସ୍କାର ଉଭୟ ଆମ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସହାୟକ ହେଲା। ଏଥିସହିତ ଆମର ଏମଏସଏମଇ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ପାଦକତା ଏବଂ ପ୍ରତିଯୋଗିତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥିଲା। ଏକ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ, ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଅଭିବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବରେ, ଅନେକ ରାଷ୍ଟ୍ର ଆମ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା କରିବାରେ ଲାଭ ଦେଖିଥିଲେ।ପୂର୍ବ ପଦ୍ଧତି ଏବଂ ଆମ ପଦ୍ଧତି ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବୁଝିବା ପାଇଁ, ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ବିଚାର କରନ୍ତୁ। ପୂର୍ବ ସରକାରଙ୍କ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଏବଂ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଆମ ସରକାର ହିଁ ଶେଷରେ ଆମର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ଏକ ଲାଭଦାୟକ ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ମୋହର ମାରିଥିଲା।ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ଆମେ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମାର ଏକ ରଣନୀତିକ ଏବଂ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ନେଟୱାର୍କ ନିର୍ମାଣ କରିଛୁ। ଆମର ବର୍ତ୍ତମାନ ୩୮ଟି ସହଭାଗୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ସହିତ ଏଫଟିଏ ରହିଛି, ଯାହା ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟ ଇତିହାସରେ ଏକ ଅଭୂତପୂର୍ବ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ। ଏହି ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମାର ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଉଛି, ଏଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ମହାଦେଶକୁ ବ୍ୟାପିଛି ଏବଂ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆର୍ଥିକ ଶକ୍ତିର ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ସାମିଲ କରିଛି। ଏହା ଆମର ନିର୍ମାତା ଏବଂ ଉତ୍ପାଦକମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ବଜାରରେ ଆମର ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକୁ ବିକ୍ରୟ କରିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ବିବିଧତା ଏବଂ ଗଭୀରତା ପ୍ରଦାନ କରେ।ଏହି ଏଫଟିଏଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ଉତ୍ପାଦିତ ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ପ୍ରମୁଖ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ବଜାରକୁ ଖୋଲି ଦେଇଛି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଭାରତ-ବ୍ରିଟେନ ଏଫଟିଏ ଏବଂ ଭାରତ-ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ଏଫଟିଏ ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଆମର 99% ରପ୍ତାନି ଉପରେ ଶୁଳ୍କ ଉଚ୍ଛେଦ କରିବ। ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଏବଂ ୟୁଏଇ ସହିତ ଏଫଟିଏ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିବା ପରଠାରୁ ଏହି ଦୁଇ ଦେଶ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ହୋଇଛି।ଆମର ସେବା କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ଏହାର ପେସାଦାରମାନେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପରିଚିତ। ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଭାରତକୁ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶ୍ୱ କ୍ଷମତାର ଏକ କେନ୍ଦ୍ର କରିସାରିଛନ୍ତି। ଏହି ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମାଗୁଡ଼ିକ ଆମର ସହଭାଗୀ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ନିୟାମକ ନିଶ୍ଚିତତା, ପାରସ୍ପରିକ ଲାଭଦାୟକ ଢାଞ୍ଚା ଏବଂ ଗତିଶୀଳତା ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ସୁଯୋଗକୁ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି କରିଛି।ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଆମର ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ର ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଗତି ହାସଲ କରିଛି ଏବଂ ଏହି ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମାଗୁଡ଼ିକ ଭାରତ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଅଧିକ ଗଭୀର ଭାବରେ ସଂଲଗ୍ନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଏବଂ ନିର୍ମାତାମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଲାଭ ପ୍ରଦାନ କରିବ ଏବଂ ଆମ ଲୋକଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗଦାନ ଦେବ।ଗତ କିଛି ବର୍ଷର ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା ଆମର ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ସେବା କ୍ଷେତ୍ର ଉଭୟ ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଆସିଛି। ଏହା ଆମର ଯୁବପିଢ଼ି ପାଇଁ ବିପୁଳ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଯେ ଏହା ଆମର ସାମଗ୍ରୀ ଓ ସେବାର ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ କ୍ଷମତା ବଢ଼ାଇବା ସହିତ ବିଶ୍ୱ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ। ଥରେ ଆମର ଯୁବପିଢ଼ି ଆମର ସହଭାଗୀ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇ ପାରିଲେ, ଆଉ ପଛକୁ ଚାହିଁବେ ନାହିଁ।ଏହି ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମାଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଶୁଳ୍କ ହ୍ରାସ ଯୋଗୁଁ ନୁହେଁ ବରଂ ଉନ୍ନତ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ ଯୋଗାଣ-ଶୃଙ୍ଖଳ ସମନ୍ୱୟ ଏବଂ ବଜାର ପ୍ରବେଶ ଯୋଗୁଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଧୀରେ ଧୀରେ ଉତ୍ପାଦନ ଶୁଳ୍କକୁ କୋହଳ କରିଥା’ନ୍ତି, ସେବା ସମନ୍ୱୟକୁ ଗଭୀର କରନ୍ତି ଏବଂ କପଡ଼ା, ଜୋତା, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଓ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ସାମଗ୍ରୀ ଭଳି ଶ୍ରମ-ସଘନ ରପ୍ତାନି ପାଇଁ ନୂତନ ମାର୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ଏହି ଅର୍ଥରେ, ସେଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ମୁଖ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଢାଞ୍ଚାଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି।ଏହି ଏଫଟିଏଗୁଡ଼ିକ ଘରୋଇ ସଂସ୍କାରକୁ ବାହ୍ୟ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ସହିତ ଯୋଡିଥାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ରପ୍ତାନି ସୁଯୋଗକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି, ପ୍ରତିଯୋଗୀଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଶୁଳ୍କ ଅସୁବିଧାକୁ ହ୍ରାସ କରନ୍ତି ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଫାର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶ୍ୱ ମୂଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଅଧିକ ଗଭୀର ଭାବରେ ଯୋଡ଼ିଥା’ନ୍ତି। ଏଗୁଡ଼ିକ ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ବିକଶିତ ଭାରତର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସହିତ ସମନ୍ୱିତ ହୋଇ ଏକ ଅଧିକ ଖୋଲା, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ଏବଂ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ନିୟୋଜିତ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ହେବା ଦିଗରେ ଭାରତର ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ମଜବୁତ କରିଥା’ନ୍ତି।ପ୍ରଶ୍ନ: ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମାଗୁଡ଼ିକରେ, ଏମଏସଏମଇଗୁଡ଼ିକ ବେଶ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିନଥିଲୁ। ଏହି ବର୍ଦ୍ଧିତ ଧ୍ୟାନ କ’ଣ ଭାରତୀୟ ଏମଏସଏମଇଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ରପ୍ତାନି ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ପ୍ରତିଫଳନ, ନା ଏହା କ୍ଷୁଦ୍ର ଫାର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶ୍ୱ ମୂଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଏକୀକୃତ କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ସୁଚିନ୍ତିତ ନୀତି ପରିବର୍ତ୍ତନର ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି?ଉତ୍ତର: ଆମେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ଥିତିରୁ ଏହି ଐତିହାସିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛୁ। ମେଡ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଆମର ଏମଏସଏମଇଗୁଡ଼ିକୁ ନୂତନ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି। ବିଭିନ୍ନ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ, ଭାରତୀୟ ଉତ୍ପାଦ ଏବଂ ସେବାଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ‘ତ୍ରୁଟି ଶୂନ୍ୟ, ଶୂନ୍ୟ ପ୍ରଭାବ’ ଉପରେ ଆମର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଯୁବପିଢ଼ି, ଷ୍ଟାର୍ଟ-ଅପ୍ ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟମ ବ୍ୟବସାୟ ସହିତ ଗଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହୋଇଛି।ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କେବଳ ଶୁଳ୍କ ଆଧାରିତ ନୁହେଁ। ଏହା ଲିକ୍ୟୁଡିଟି, ପ୍ରମାଣୀକରଣ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଗ୍ରହଣ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ମାନଦଣ୍ଡର ଅନୁପାଳନ ଉପରେ ଆଧାରିତ । ଆମର ଏଫଟିଏଗୁଡିକ ଅଣ-ଶୁଳ୍କ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ବୟନ, ଚମଡା, ପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ଖାଦ୍ୟ, ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ସାମଗ୍ରୀ, ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ, ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଏବଂ ରତ୍ନ ଓ ଅଳଙ୍କାର ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଏମଏସଏମଇ ପାଇଁ ବଜାର ସୁଯୋଗକୁ ବିସ୍ତାର କରିବା ଲାଗି ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ: ଏମଏସଏମଇଗୁଡ଼ିକୁ ପାରିପାର୍ଶ୍ୱିକ ଯୋଗାଣକାରୀ ହେବାଠାରୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ପଡିବ। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଉନ୍ନତ, ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ସମନ୍ୱିତ ଏବଂ ରପ୍ତାନି ଆଧାରିତ ଉଦ୍ୟୋଗ ହେବାକୁ ପଡିବ ଯାହା ବିଶ୍ୱ ମୂଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଭାରତର ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଲାଗି ଆଧାର ଗଠନ କରିବ।ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଏବଂ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ଭଳି ବିବିଧ କ୍ଷେତ୍ରର ଅନେକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ବ୍ରାଣ୍ଡ ଭାରତୀୟ ଏମଏସଏମଇଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ମୂଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ସାମିଲ କରିଛନ୍ତି। ଭାରତର ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ଏମଏସଏମଇଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଦ୍ଧିତ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଭାବ ଭାରତୀୟ କ୍ଷୁଦ୍ର ବ୍ୟବସାୟଗୁଡ଼ିକର ଉନ୍ନତ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକତା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱ ମୂଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୀତିଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ନ୍ୟୁଜିଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ବ୍ରିଟେନ, ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ଏବଂ ଆମେରିକା ସହିତ ଆମେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିବା ଚୁକ୍ତିନାମା ମାଧ୍ୟମରେ, ଆମେ ଆମର ଏମଏସଏମଇଗୁଡ଼ିକୁ, ବିଶେଷକରି ଶ୍ରମ-ସଘନ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ, ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାୟ ଶୂନ୍ୟ ଶୁଳ୍କ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ରପ୍ତାନିକାରୀ ଦେଶମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ବହୁତ କମ୍ ଏମଏସଏମଇ ସହିତ ରପ୍ତାନି କରିବା ପାଇଁ ମାର୍ଗ ଖୋଲିଛୁ। ଏହା ବୟନ, ଚମଡା, ଜୋତା, ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ସାମଗ୍ରୀ, ପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ଖାଦ୍ୟ, ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ, ହସ୍ତଶିଳ୍ପ, ମଣି ଏବଂ ଅଳଙ୍କାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆମର ଏମଏସଏମଇଗୁଡ଼ିକୁ ଲାଭ ପହଞ୍ଚାଇବ।ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମାଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ବାଣିଜ୍ୟ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ଭାରତୀୟ ଏମଏସଏମଇଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ, ଆମର ଏଫଟିଏଗୁଡ଼ିକ ଏମଏସଏମଇ ପାଇଁ ଗବେଷଣା ଓ ବିକାଶ, ପରୀକ୍ଷଣ ଓ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପାଇଁ ପାଣ୍ଠି ଉପଲବ୍ଧ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପରିବେଶଗତ ସ୍ଥିରତାକୁ ସମର୍ଥନ କରେ।ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଭାରତକୁ ଏକ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଅଂଶୀଦାର ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଏମଏସଏମଇ ଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଯୋଗାଣକାରୀ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରେ। ତେଣୁ, ଉଭୟ ଉତ୍ତର ହେଉଛି: ଭାରତୀୟ ଏମଏସଏମଇଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ରପ୍ତାନି ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଏବଂ ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତି ଏବେ ଜାଣିଶୁଣି ଏମଏସଏମଇଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶ୍ୱ ସମନ୍ୱୟର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରଖିଛି। ଏହି ଏଫଟିଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଆମର ଯୁବପିଢ଼ି କେବଳ ଘରୋଇ ବଜାରର ଯୋଗାଣକାରୀ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ଅଭିବୃଦ୍ଧିରେ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ହେବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବାର ଉପକରଣ। ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, ବିକଶିତ ଭାରତ ୨୦୪୭ ଆଡକୁ ଆମର ଦ୍ରୁତ ଯାତ୍ରାରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ସଚେତନ ନୀତିଗତ ପସନ୍ଦ।ସେହି ସମୟରେ, ଆମେ ଘରୋଇ ସ୍ତରରେ ଏମଏସଏମଇ ଗୁଡ଼ିକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ କରୁଛୁ। ଆର୍ଥିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣରେ ଲଘୁ ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଋଣରେ ଦୃଢ଼ ବୃଦ୍ଧି ଧାରା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସମ୍ପତ୍ତି ଗୁଣବତ୍ତାରେ ନିରନ୍ତର ଉନ୍ନତି ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରାଯାଇଛି। ଚଳିତ ବର୍ଷର ବଜେଟରେ, ଆମେ ଏମଏସଏମଇ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ସବୁଠାରୁ ସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏର ସମାଧାନ କରିଛୁ, ତାହା ହେଉଛି ସୁଲଭ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ପୁଞ୍ଜିର ପ୍ରବେଶ। ପ୍ରମୁଖ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରେଡିଟ୍ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି କଭରେଜ୍ ବିସ୍ତାର କରିବା, ଟିଆରଇଡିଏସ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାପ୍ୟ ପାଣ୍ଠିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା, କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ-ପୁଞ୍ଜି ଅବରୋଧକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଜିଏସଟି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କରିବା ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ଏମଏସଏମଇ ଋଣକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଜାରି ରଖିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଛୋଟ ଫାର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ଉନ୍ନତ ଋଣ ମୂଲ୍ୟାୟନ ଢାଞ୍ଚା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଳନ କରିଛନ୍ତି।ପ୍ରଶ୍ନ: ସରକାର ନିକଟରେ ସଂସଦରେ ୨୦୨୬-୨୭ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ବଜେଟ୍ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ପୁଞ୍ଜି ବ୍ୟୟ ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ଦୃଢ଼ ପ୍ରୟାସ ଚଳିତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ଜାରି ରହିଛି। ଏ ବର୍ଷର ବଜେଟରେ ଆପଣଙ୍କ ସରକାର କିଛି ରଣନୀତିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି କ’ଣ ନେଇଛନ୍ତି?ଉତ୍ତର : ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି, ଉଚ୍ଚମାନର ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଅବହେଳା କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ସାଧାରଣ ଜନତା ଏବଂ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଏକ ଆହ୍ୱାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଏକ ବିକଶିତ ଭାରତ ନିର୍ମାଣ ଲାଗି ଆକାଂକ୍ଷା ପୋଷଣ କରୁଥିବା ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଭଙ୍ଗା ଏବଂ ପୁରୁଣା ଭିତ୍ତିଭୂମିର କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।ତେଣୁ, ଆମେ ଗତି, ବ୍ୟାପକତା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିର ଭିତ୍ତିଭୂମି ସୃଷ୍ଟି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିପ୍ଳବ ଆଣିଛୁ। ବର୍ତ୍ତମାନର ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଉନ୍ନତ କରିଛୁ। ଗତ ଏକ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ, ଭାରତ ଆମର ଇତିହାସରେ ହୁଏତ ସବୁଠାରୁ ବିସ୍ତୃତ ଭିତ୍ତିଭୂମି ନିର୍ମାଣ ପ୍ରୟାସ ଦେଖିଛି, ଗୁଣବତ୍ତା ଉପରେ ଅଭୂତପୂର୍ବ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି ! ଏହାର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ହେଉଛି ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭିତ୍ତିଭୂମି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଲାଗି ଆମର ଉପାୟ।ଭାରତ ହଜାର ହଜାର ବିମାନ ପାଇଁ ଅର୍ଡର ଦେଉଥିବା ସମୟରେ, ବିମାନବନ୍ଦର ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ହୋଇଛି।ଭାରତ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସହରୀକରଣ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ମେଟ୍ରୋ ସେବା ଥିବା ସହର ସଂଖ୍ୟା ଚାରିଗୁଣରୁ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଆକାଂକ୍ଷା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସମୟରେ, ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରାସ୍ତା ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସଂଯୋଗ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉଛି।ପ୍ରାୟ ୩୮ଟି ଦେଶ ସହିତ ଐତିହାସିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା ସମାପ୍ତ ହେବା ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ପରିମାଣ ବହୁଳ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ଏହିପରି ସମୟରେ, ଆମେ ଆମର ମାଲ ପରିବହନ କରିଡର, ବନ୍ଦର ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ସଂଯୋଗୀକରଣର ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନକାରୀ ପ୍ରସାରଣରେ ନିବେଶ କରିଛୁ।ପୁଞ୍ଜି ସଂଗ୍ରହ, ଶ୍ରମ ଆନୁଷ୍ଠାନିକୀକରଣ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ସାର୍ବଜନୀନ ଭିତ୍ତିଭୂମି ମିଳିତ ଭାବରେ ଭାରତର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାରକୁ 7% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି ବୋଲି ଆର୍ଥିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।ଚଳିତ ବଜେଟ୍ ଆମ ପ୍ରଶାସନର ଶୈଳୀ ଏବଂ ପ୍ରାଥମିକତାର ଏକ ଉତ୍ତମ ପ୍ରତିଫଳନ।ଫଳପ୍ରଦ ଖର୍ଚ୍ଚ ଆମ ସରକାରଙ୍କ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପରିଚୟ ହୋଇଛି। ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ ଉପରେ ଆମେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛୁ ଯାହା ଉଚ୍ଚ ପୁଞ୍ଜି ବ୍ୟୟରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଛି । ଏହା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏକ ଦୃଢ଼ ଇଞ୍ଜିନ୍। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ (୨୦୨୬-୨୭) ପାଇଁ, ଆମର ସାମଗ୍ରିକ ପୁଞ୍ଜି ବ୍ୟୟ ପ୍ରାୟ ୧୨.୨ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା। ୨୦୧୩ ତୁଳନାରେ ଏଥିରେ ୫ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି । ଏହା କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ ଲୋକପ୍ରିୟତା ବଦଳରେ ଉତ୍ପାଦକତା, ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତର ଆର୍ଥିକ କ୍ଷମତା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ସମ୍ପତ୍ତିରେ ନିବେଶ କରିବାର ଏକ ସଚେତନ ରଣନୀତିକ ପସନ୍ଦକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ଧାରଣ ମାନରେ ସୁଧାର ଆଣିବା, ଆମ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏବଂ ବିକଶିତ ଭାରତ ଆଡ଼କୁ ଦେଶର ପ୍ରଗତିକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ଉପରେ ଆମେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛୁ ବୋଲି ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି।ଆମେ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୩ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ରେକର୍ଡ ବ୍ୟୟବରାଦ କରିଛୁ, ଯେଉଁଥିରେ ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ସଂଯୋଗୀକରଣ, ମାଲ ପରିବହନ କ୍ଷମତା ଏବଂ ଯାତ୍ରୀ ସୁରକ୍ଷାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଇଛି। ଦକ୍ଷିଣ ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ଡାଇମଣ୍ଡ କରିଡର ସମେତ ପ୍ରମୁଖ ଭାରତୀୟ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ସାତଟି ନୂତନ ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ରେଳ କରିଡର ବିକଶିତ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି, ଯାହା କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ତେଲଙ୍ଗାନା, ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ, ତାମିଲନାଡୁ, କେରଳ ଏବଂ ପୁଡୁଚେରୀକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଲାଭ ଦେବ।ସେହି ସମୟରେ, ଯାତ୍ରୀ ମାର୍ଗରେ ଭିଡ଼ କମ କରିବା ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ କରିବା ଲାଗି ସମର୍ପିତ ମାଲ ପରିବହନ କରିଡରଗୁଡ଼ିକୁ ବିସ୍ତାର କରାଯାଉଛି।ସଡ଼କ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ପାଇଁ ଅର୍ଥ ଆବଣ୍ଟନ ଦଶନ୍ଧି ପୂର୍ବ ତୁଳନାରେ ପ୍ରାୟ ୫୦୦% ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।ସେହି ସମୟରେ, ଆମେ ଉଦୀୟମାନ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ନିବେଶ କରୁଛୁ, ଯେପରିକି ବାୟୋଫାର୍ମା ଶକ୍ତି ମିଶନ, ଭାରତ ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର ମିଶନ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ କମ୍ପୋନେଣ୍ଟ ଉତ୍ପାଦନ ଯୋଜନା, ବିରଳ-ପୃଥିବୀ କରିଡର ଏବଂ ରାସାୟନିକ ପାର୍କ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ସହିତ ଚାକିରି ଏବଂ ନିବେଶକୁ ଏକ ନୂତନ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ପ୍ରଦାନ କରିବ।ଏହି ବଜେଟର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱାସ-ଭିତ୍ତିକ ଶାସନ ଉପରେ ଆମର ନିରନ୍ତର ଗୁରୁତ୍ୱ। ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ର, ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକରେ, ଆମେ କାଗଜପତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ହ୍ରାସ କରୁଛୁ, ପୂର୍ବରୁ ସାମାନ୍ୟ ଦୋଷ ପାଇଁ ଥିବା ଅପରାଧ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଉଚ୍ଛେଦ କରୁଛୁ ଏବଂ ଅନୁପାଳନ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ହ୍ରାସ କରୁଛୁ। କାରଣ ଆମେ ସରକାରକୁ ଏକ ସମର୍ଥକ ଭାବରେ ପରିକଳ୍ପନା କରୁଛୁ, ଏବଂ ଆମେ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଛୁ। ଚିରାଚରିତ ବଜେଟ ଭଳି ସଂଖ୍ୟା ଅପେକ୍ଷା ଏହା ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ଉପରେ ବହୁତ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ।ପ୍ରଶ୍ନ: ଏ ବର୍ଷର ବଜେଟ୍ ଏକ ସାଧାରଣ ‘‘ବହି ଖାତା’’ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ନଥିଲା। ଏହା ଭାରତର ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଏକ ଭିଜନ ଡକୁମେଣ୍ଟ ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଯାହା ଆମ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ। କାହିଁକି, ବିଶେଷକରି ଏବେ? ଆପଣ କ’ଣ ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଏବେ ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ବିକଶିତ ଭାରତ ପାଇଁ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ବିକାଶର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ? ଏହା କ’ଣ ‘‘ଏବେ ନୁହେଁ ଯଦି କେବେ ନୁହେଁ’’ ଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ଥିଲା?ଉତ୍ତର: ପ୍ରଥମତଃ, ମୁଁ ଦାୟିତ୍ୱର ସହିତ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ଯେ ଆମର ବଜେଟଗୁଡ଼ିକ କେବେ ବି ବହି ଖାତା ଦସ୍ତାବିଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଭଳି ଆଭିମୁଖ୍ୟ ନେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା। କାରଣ ତାହା ଆମର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ନଥିଲା।ଏହା ମୋର ସୌଭାଗ୍ୟ ଯେ ଲୋକଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମୋ ସହିତ ରହିଛି, ଏବଂ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ଏବଂ ଏବେ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ 25 ବର୍ଷ ଧରି ସରକାର ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ସେବା କରିଛି। ଯଦି କେହି ଗତ 25 ବର୍ଷରେ ମୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବିଚାର କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ଯେ ଆମର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଖଣ୍ଡିତ ଭାବେ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏକ ବ୍ୟାପକ ରଣନୀତି, କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଜନା ଏବଂ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି ଯାହା ‘ସମଗ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ର’ ଚିନ୍ତାଧାରା, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ନିରନ୍ତରତା ଏବଂ ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ, ଯାହା ବର୍ଷ ପରେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛି।୨୦୧୪ ପରଠାରୁ, ଦେଶ ବଜେଟକୁ ସଂଖ୍ୟା, ତଥ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥାୟୀ ଘୋଷଣାର ଏକ ଖାତା ଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଜେଟରେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ରୋଡମ୍ୟାପ୍ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟର ଏକ କ୍ରମ ରହିଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକଟିରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟସୀମା ରହିଛି। ତା’ପରେ ଆମେ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛୁ, ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବଜେଟରେ, ଏହାକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯୁକ୍ତିସଂଗତ ପଦକ୍ଷେପ ଦିଗରେ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି।ଏହି କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ଆମେ ପୂର୍ବ ପ୍ରଶାସନ ଦ୍ୱାରା ଛାଡିଯାଇଥିବା ଢାଞ୍ଚାଗତ ଫାଙ୍କକୁ ପୂରଣ କରିଛୁ, ସାହସିକ ଢାଞ୍ଚାଗତ ସଂସ୍କାର ଆଣିଛୁ, ଗରିବଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରିଛୁ, ଆମର ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିଛୁ, ମହିଳାମାନଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଛୁ ଏବଂ ଆମର କୃଷକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଛୁ।ଏହା ସହିତ, ଆମେ ଏକ ସମାବେଶୀ, ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଆଧାରିତ କିନ୍ତୁ ମାନବ-କୈନ୍ଦ୍ରିକ କଲ୍ୟାଣ ଢାଞ୍ଚା ନିୟୋଜିତ କରିଛୁ ଯାହା ଶେଷ ମାଇଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥାଏ ଏବଂ କାହାକୁ ପଛରେ ଛାଡ଼ି ନଥାଏ।ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ, ରାଷ୍ଟ୍ର ନିର୍ମାଣ, ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଏବଂ ବିକଶିତ ଭାରତର ମୂଳଦୁଆ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରାଯାଇଛି ।ଚଳିତ ବଜେଟ୍ ଏହି ଯାତ୍ରାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ତରକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, ଆମର ‘ସଂସ୍କାର ଏକ୍ସପ୍ରେସ’କୁ ଗତି ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହା ଗତିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ବିଶ୍ୱର ସୁଯୋଗ ପାଇଁ ଆମର ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଲାଗି ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।କିଛି ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ, ମୁଁ ଲାଲକିଲ୍ଲାର ପ୍ରାଚୀରରୁ କହିଥିଲି, ‘‘ୟହି ସମୟ ହୈ, ସହି ସମୟ ହୈ’’। ଆପଣ ଯେଉଁ ‘ଏବେ ହିଁ ଠିକ୍ ସମୟ’ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଇଙ୍ଗିତ କରୁଛନ୍ତି ତାହା ସର୍ବଦା ଆମ ଭିତରେ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଆଜି, ସେହି ଜରୁରୀ ଭାବନା ଏକ ଜାତୀୟ ବିଶ୍ୱାସ, ସମଗ୍ର ସମାଜର ଏକ ସଂକଳ୍ପ ପାଲଟିଛି।ଆମ ଦେଶରେ ଏକ ନୂତନ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଦେଖାଦେଇଛି। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଆହ୍ୱାନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଆମର ଜାତୀୟ ଚରିତ୍ର ନିଜକୁ ପରିପ୍ରକାଶ କରିଛି ଏବଂ ଆମେ କଠିନ ବିଶ୍ୱ ପରିସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ବିକାଶର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ଥାନ ହୋଇପାରିଛୁ ।ଆମେ ଏକ ମହାମାରୀ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବିଶ୍ୱ କ୍ରମରେ ବସବାସ କରୁଛୁ ଯାହା ଭାରତ ପାଇଁ ନୂତନ ଦ୍ୱାର ଖୋଲୁଛି । ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ନବସୃଜନରେ ଆମ ସହିତ ସହଭାଗୀ ହେବାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଆଗ୍ରହୀ ଅଛନ୍ତି । ଆମର ଏକ ଯୁବ ଏବଂ ବର୍ଦ୍ଧିତ କୁଶଳୀ ଜନସଂଖ୍ୟା ଅଛି ଏବଂ ଆମେ କମ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଏବଂ ସାମଗ୍ରିକ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ସହିତ ଦୃଢ଼ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛୁ। ଆମର ଯୁବପିଢ଼ି ମହାକାଶ, କ୍ରୀଡ଼ା ଓ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ଭଳି ବିବିଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି। ଆମେ ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ସଂସ୍କାର-ମୁଖୀ ନୀତିଗତ ପରିବେଶ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଛୁ। ଏହି ବିକାଶ ଯୋଗୁଁ, ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ସୁଯୋଗ ଭାବରେ ଦେଖୁଛନ୍ତି।ଏହି ଘଟଣାକ୍ରମଗୁଡ଼ିକ ଗତିଶୀଳ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଶ ଐତିହାସିକ ଆଜାଦୀ କା ଅମୃତ ମହୋତ୍ସବ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛି, ଯାହା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଆଧାରିତ ଭାବନା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା।ଏହାବ୍ୟତୀତ, ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଦେଖନ୍ତୁ। ସ୍ୱଚ୍ଛତା ହେଉ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରସଙ୍ଗ, ଲୋକମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ଏକ ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗଠନ କେବଳ ଭିତ୍ତିଭୂମି କିମ୍ବା ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସାମାଜିକ ଅଭ୍ୟାସ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଧାରିତ।ତେଣୁ, ଏହା ବାଧ୍ୟବାଧକତାରୁ ଜନ୍ମିତ ‘ଏବେ ନୁହେଁ ଯଦି କେବେ ନୁହେଁ’ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ନୁହେଁ। ଏହା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ପ୍ରେରଣାରୁ ଜନ୍ମିତ ‘ଆମେ ପ୍ରସ୍ତୁତ’ ରହିବାର ମୁହୂର୍ତ୍ତ। ଏହି ବଜେଟ୍ ଏକ ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ର ହେବାର ଏହି ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଛି।ତେଣୁ, ଏହି ବଜେଟକୁ କେବଳ ୨୦୨୬ର ବଜେଟ୍ ଭାବରେ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧର ପ୍ରଥମ ବଜେଟ୍। ଏହି ବଜେଟ୍ ୨୦୧୪ ପରଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଲାଭକୁ ଏକୀକୃତ କରେ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅର୍ଦ୍ଧ ଶତାବ୍ଦୀ ନିମନ୍ତେ ଗତି ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ। ୧୯୨୦ ଦଶକରେ ନିଆଯାଇଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ପଦକ୍ଷେପ ଯେପରି ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ସ୍ୱାଧୀନତାର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲା, ସେହିପରି ଆମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ନେଉଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ବିକାଶ ଭାରତ ପାଇଁ ମୂଳଦୁଆ ସ୍ଥାପନ କରୁଛି।ପ୍ରଶ୍ନ: ବଜେଟ ଘୋଷଣାରୁ ଏହା ଜଣାପଡୁଛି ଯେ ଭାରତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ, ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର, ପ୍ରତିରକ୍ଷା, କଣ୍ଟେନର, ବାୟୋ-ଫାର୍ମା ଏବଂ ବୟନଶିଳ୍ପ ଭଳି ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ପ୍ରଗତି ହାସଲ କରିଛି । ପୂର୍ବ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା କ’ଣ ଫଳାଫଳ ମିଳିଛି? ଆପଣ କାହିଁକି ଭାବୁଛନ୍ତି ଯେ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରାଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି?ଉତ୍ତର: ଏହା ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ ସହରୀକରଣ ସହିତ, ଗ୍ରାମୀଣ ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧ-ଗ୍ରାମୀଣ ଅଞ୍ଚଳର ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଯୁବବର୍ଗ ସହରକୁ ଯିବା ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଶିଳ୍ପରେ କାମ କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସନ୍ତି। କେବଳ ଏକ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ସେବା ବିପ୍ଳବ ହିଁ ସେମାନଙ୍କର ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରିପାରିବ। ଆମ ସରକାର ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ସମାଧାନ କରାଯିବା ଉଚିତ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ପୂର୍ବ ସରକାରଙ୍କ ସମୟରେ ଏହି ଦିଗରେ ବହୁତ କିଛି ଘଟିନଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଆମେ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ବଦଳାଇଛୁ।ଆମର ବିକଶିତ ଭାରତର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରେ ଉତ୍ପାଦନ ସର୍ବଦା କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହୋଇ ରହିଆସିଛି। ଯେକୌଣସି ଦେଶ ଯିଏ ବ୍ୟାପକତାର ସହିତ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ଚାହେଁ, ତାହା କେବଳ ଏକ ଗ୍ରାହକ ହୋଇ ରହି ଏହା କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ଉଚ୍ଚମାନର, ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ସାମଗ୍ରୀର ଉତ୍ପାଦକ ହେବାକୁ ପଡିବ।ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ‘ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ର ଶୁଭାରମ୍ଭ ଏବଂ ସମୟ ସହିତ ଉତ୍ପାଦନ ଆଧାରିତ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଯୋଜନା ଭଳି ଲକ୍ଷ୍ୟ ଆଧାରିତ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଇଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଏପରି ଉପକରଣ ଯାହା ଭାରତର ଶିଳ୍ପ ଭିତ୍ତିକୁ ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରୁଛି, ଆମକୁ ବିଶ୍ୱ ମୂଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଏକୀକୃତ କରୁଛି ଏବଂ ବଡ଼ ପରିମାଣରେ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ଆମେ ବିଶ୍ୱ ମୂଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳାର ଅଂଶ ହେବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ କରିବାରେ ଆମର ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ନିମନ୍ତେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସୁଛୁ।ଏହି ପ୍ରୟାସର ଫଳାଫଳ ଏବେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଛି। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତର ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନି ବାରମ୍ବାର ପୂର୍ବ ରେକର୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଛି। ଏକ ଦଶନ୍ଧି ପୂର୍ବେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଆମଦାନୀ କରୁଥିବା ଦେଶ ଆଜି ବିଶ୍ୱର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତମ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ନିର୍ମାତା ପାଲଟିଛି। ଉତ୍ପାଦନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ରପ୍ତାନି କରାଯାଉଛି । ପ୍ରକୃତରେ, ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଫୋନ୍ ବ୍ରାଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଭାରତରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହେଉଛି।ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି, ଭାରତ ଔଷଧର ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣକାରୀ, ଏବଂ ଆମର ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଉତ୍ପାଦନ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି। ବୟନଶିଳ୍ପ, ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ରାସାୟନିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ପ୍ରଗତି ଦେଖାଯାଇପାରେ।ଖେଳଣା ଭଳି ଯେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଥରେ ଅତି ହାଲୁକା ଭାବରେ ନିଆଯାଇଥିଲା, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସ୍ପଷ୍ଟ। ଭାରତ ବହୁତ ଦିନ ପୂର୍ବେ ଖେଳଣାର ଏକ ନିଟ୍ ଆମଦାନୀକାରୀ ଥିଲା। ଆଜି, ଗତ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଖେଳଣା ରପ୍ତାନି ବହୁ ପରିମାଣରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।ଏହା ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ଆମର ଯୁବ ଉଦ୍ଭାବକଙ୍କ ପାଇଁ ଭାରତ ଏକ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ବିପ୍ଳବ ଦେଖିଛି। ଆମେ ମାତ୍ର ଏକ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ କେବଳ କିଛି ଶହ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ରୁ ୨ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ଥିବା ଦେଶ ହୋଇପାରିଛୁ। ପ୍ରାୟତଃ, ଆମେ ଏଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ଟେକ୍ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ବୋଲି ଭାବୁ। କିନ୍ତୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ, ଉତ୍ପାଦନ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନେକ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ଅଛି, ଯାହା ଆମ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପାଇଁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଫଳରେ, ଆମର ଯୁବପିଢ଼ି ପାଇଁ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ଲାଗି ଉତ୍ପାଦନ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ଏହା ଦକ୍ଷତା କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉତ୍ପାଦନ ୟୁନିଟ୍ ସହାୟକ ଶିଳ୍ପ, ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଏବଂ ସେବାର ଏକ ବ୍ୟାପକ ଇକୋସିଷ୍ଟମ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ।ଏହି ଉତ୍ପାଦନ ପୁନରୁତ୍ଥାନକୁ ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଇଛି। ଭାରତରେ ନିର୍ମିତ ଉତ୍ପାଦ କିଣିବା ପାଇଁ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୌରବ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ତେଣୁ, ଗତ ୧୦-୧୧ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ଆମର ନୀତି, ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଭାବନା ଉତ୍ପାଦନ ଲାଗି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଏକାଠି ହୋଇଛି।ପୁରୁଣା ଶିଳ୍ପ କ୍ଲଷ୍ଟରଗୁଡ଼ିକୁ ସମର୍ଥନ କପଡ଼ା, ପୋଷାକ, ଚମଡା ଓ ଜୋତା, ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ସାମଗ୍ରୀ, ରାସାୟନିକ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।ଫାର୍ମା କ୍ଷେତ୍ର ଆମର ଅଭିବୃଦ୍ଧିରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ଅବଦାନକାରୀ ହୋଇଛି। ବାୟୋଫାର୍ମା ଶକ୍ତି ପଦକ୍ଷେପ ଏହାକୁ ଆହୁରି ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବ।ଆମେ ପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତି ବାହାରେ ଭାରତର ଉତ୍ପାଦନ ପୋର୍ଟଫୋଲିଓକୁ ବିସ୍ତାର କରିବା ପାଇଁ ସଚେତନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛୁ। ଆମେ ରଣନୀତିକ ଏବଂ ଉଦୀୟମାନ କ୍ଷେତ୍ର ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛୁ। ଭାରତ ଭବିଷ୍ୟତର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପରିଭାଷିତ କରୁଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ନ ରହିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ବଜେଟ୍ ୨୦୨୬ ଏହି ଉତ୍ପାଦନ ରଣନୀତିକୁ ଆହୁରି ଆଗକୁ ନେଇଥାଏ। ଏହା ବିରଳ ମୃତ୍ତିକା, ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର ଏବଂ କଣ୍ଟେନର ଉତ୍ପାଦନ ଭଳି ରଣନୀତିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସମର୍ଥନ କରେ।ରେକର୍ଡ ପୁଞ୍ଜି ବ୍ୟୟବରାଦ ଉତ୍