ବେଦାନ୍ତ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ମାଧ୍ୟମରେ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧର ସଂସ୍କୃତି ଗଢ଼ୁଛି
ବେଦାନ୍ତ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ମାଧ୍ୟମରେ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧର ସଂସ୍କୃତି ଗଢ଼ୁଛି l ଭାରତ ‘ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାରତ’ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ସାମୂହିକ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧର ଏକ ପ୍ରତିଫଳନ ଭାବେ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଉଛି। ଏହା କେବଳ ପରିବେଶର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ସହ ଜଡ଼ିତ ବିଷୟ ନୁହେଁ, ବରଂ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳ, ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ଥାନ ଓ ସମୁଦାୟରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଶୃଙ୍ଖଳା ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ବୃହତ୍ ଶିଳ୍ପ ପରିବେଶରେ ସମ୍ବଳର ସୁପରିଚାଳନା, କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ନିଜ ପରିବେଶ ପ୍ରତି ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ ଭଳି ଦିଗକୁ ଏହି ମୂଲ୍ୟବୋଧ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ।ଭାରତର ସର୍ବବୃହତ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଉତ୍ପାଦକ ବେଦାନ୍ତ ଆଲୁମିନିୟମ୍ରେ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା କମ୍ପାନୀର କାର୍ଯ୍ୟପଦ୍ଧତିର ଅଂଶ ହୋଇଛି। କାରଖାନା, ଆବାସିକ ପରିସର ଏବଂ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ସମୁଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ସାମୂହିକ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେଇ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି। ପରିଚ୍ଛନ୍ନ, ନିରାପଦ ଓ ଅଧିକ ଦକ୍ଷ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ମାଧ୍ୟମରେ କମ୍ପାନୀ ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ ଏବଂ ‘ବିକଶିତ ଭାରତ’ ଗଠନର ବ୍ୟାପକ ପ୍ରୟାସକୁ ସହଯୋଗ କରୁଛି।ଏହି ଦାୟିତ୍ୱବୋଧର ସଂସ୍କୃତି ବେଦାନ୍ତ ଆଲୁମିନିୟମ୍ର ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଛି। ଝାରସୁଗୁଡ଼ାସ୍ଥିତ କାରଖାନା ଏହାର ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଉଦାହରଣ। ସୁସଂଗଠିତ, ଦକ୍ଷ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳିତ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳ ପାଇଁ ୫ଏସ୍ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣ କରି ନିୟମିତ ସମୀକ୍ଷା ଓ ନିରନ୍ତର ଉନ୍ନତିମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳ ପରିଚାଳନା କରାଯାଉଛି। ଦଳଗୁଡ଼ିକ ନିୟମିତ ଭାବେ ଅତିରିକ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଚିହ୍ନଟ କରି ହଟାଉଛନ୍ତି। ଫଳରେ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳ ଅଧିକ ସୁସଂଗଠିତ ହେବା ସହ ସ୍ଥାନର ସୁବିନିଯୋଗ ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି।ଏହି ପ୍ରୟାସ ଫଳରେ ୪୦୦ ବର୍ଗମିଟରରୁ ଅଧିକ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଯାତାୟାତ ୩ କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ କମିଛି। ଏହା ଶାରୀରିକ ସୁବିଧା ଓ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ବଢ଼ାଇବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଛି। ଏହି ପ୍ରୟାସର ସଫଳତାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ ବେଦାନ୍ତ ଆଲୁମିନିୟମ୍ର ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ସ୍ମେଲ୍ଟର ଓ ପାୱାର ପ୍ଲାଣ୍ଟକୁ କ୍ୱାଲିଟି ସର୍କଲ୍ ଫୋରମ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ପକ୍ଷରୁ ୟୁନିଅନ୍ ଅଫ୍ ଜାପାନିଜ୍ ସାଇଣ୍ଟିଷ୍ଟସ୍ ଆଣ୍ଡ ଇଞ୍ଜିନିୟର୍ସ ସହଯୋଗରେ ୫ଏସ୍ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ଝାରସୁଗୁଡ଼ାସ୍ଥିତ କମ୍ପାନୀର ଆବାସିକ ପରିସର ବେଦାନ୍ତ ମେଡୋଜ୍କୁ ଶିଳ୍ପ ଆବାସିକ ପରିସର ବର୍ଗରେ ୨୦୨୬ ମସିହାର ଏମ୍.କେ. ରାଉତ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପ୍ରଶଂସା ପୁରସ୍କାର ମିଳିଛି।ଏହି ସଫଳତାର ମୂଳରେ ରହିଛି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧର ସଂସ୍କୃତି। ‘ମାଇ ଏରିଆ୍ ଆଣ୍ଡ ମାଇ ମେସିନ୍’ ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ କର୍ମଚାରୀ ଓ ବ୍ୟବସାୟିକ ସହଯୋଗୀମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳ ଓ ଯନ୍ତ୍ରପାତିର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଉଛନ୍ତି। ଏହା ନିଜ ପରିବେଶ ପ୍ରତି ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ଓ ଗର୍ବର ଭାବନାକୁ ବଢ଼ାଉଛି। ‘ଉତ୍କୃଷ୍ଟ’ ଭଳି ସ୍ୱୀକୃତି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳ ସଂଗଠନ ଓ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ମାନଦଣ୍ଡ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଉଛି। ଏହା ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟପଦ୍ଧତିରେ ଏହି ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ସାମିଲ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଛି।କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳର ସୁସଂଗଠନ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ବେଳେ ବୃହତ୍ ପରିସରରେ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ସମ୍ବଳର ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଚାଳନା ଆବଶ୍ୟକ। ବାଲକୋରେ ସୁସଂଗଠିତ ୫ଏସ୍ ପଦ୍ଧତି, ଯନ୍ତ୍ରଚାଳିତ ସଫେଇ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ବର୍ଜ୍ୟ ପୃଥକୀକରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଉଛି।‘ବର୍ଜ୍ୟରୁ ସମ୍ପଦ’ ପଦକ୍ଷେପ ଅଧୀନରେ ସାମଗ୍ରୀର ପୁନରୁଦ୍ଧାର, ପୁନଃଚକ୍ରଣ ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଚାଳନାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି। ଏହା ସମ୍ବଳର ଦକ୍ଷ ବ୍ୟବହାର ବଢ଼ାଇବା ସହ ପରିବେଶ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ କମାଇବାରେ ସହାୟକ ହେଉଛି। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସଂଗ୍ରହ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ସୁସଂଗଠିତ ଅବ୍ୟବହୃତ ସାମଗ୍ରୀ ପରିଚାଳନା ମାଧ୍ୟମରେ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତାକୁ ସମ୍ବଳର ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦକ୍ଷ ବ୍ୟବହାର ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି।ବେଦାନ୍ତ ଆଲୁମିନିୟମ୍ର ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼ା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଭୋଗ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି। ବର୍ଜ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହ୍ରାସ ସହ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପକୁ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଉଛି। ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପ ମହାସଂଘର ‘ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବ୍ୟବହାର ପ୍ରୋଟୋକଲ୍’ ଅଧୀନରେ ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼ା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଏକକ-ବ୍ୟବହାର ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ମୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ କରାଯାଇଛି। ଏହା ଏକ ଅଧିକ ସମ୍ବଳ-ସଚେତନ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳ ସଂସ୍କୃତି ଗଢ଼ିବା ପ୍ରତି କମ୍ପାନୀର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଓ ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ପରସ୍ପର ସହ ଜଡ଼ିତ।କାରଖାନାର ସୀମା ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱବୋଧର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସମୁଦାୟର ସୁସ୍ଥତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି। ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଜୀବନମାନରେ ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କରି ବେଦାନ୍ତ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ପକ୍ଷରୁ ପରିଚ୍ଛନ୍ନ ଓ ସୁସ୍ଥ ସମୁଦାୟ ଗଠନ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି।‘ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମଳ’ ଅଧୀନରେ କମ୍ପାନୀର କୁରଲୋଇ, ଜାମଖାନି ଓ ଘୋଘରପାଲି କୋଇଲା ଖଣି ଅଞ୍ଚଳରେ ୨୦୨୫ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ୨୭ଟି ସ୍ଥାନରେ ୫୦ଟି ଜୈବ ଶୌଚାଳୟ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟ ୪,୭୦୦ରୁ ଅଧିକ ସମୁଦାୟ ସଦସ୍ୟ ଉପକୃତ ହୋଇଛନ୍ତି। ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଅଙ୍ଗନବାଡ଼ି କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସରକାରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ଥାପିତ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ ପରିମଳ ସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ନିରାପଦ ପାନୀୟଜଳ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ସମୁଦାୟର ନେତୃତ୍ୱରେ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଅଭିଯାନ ମଧ୍ୟ କରାଯାଉଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସାମୂହିକ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ଯତ୍ନ ନେବା ପ୍ରତି ସମୁଦାୟର ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ବଢ଼ୁଛି।ସେହିପରି ସିଜିମାଳିରେ କଳାହାଣ୍ଡି ଓ ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ୧୬ଟି ଗାଁରେ ‘ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିମଳ ପ୍ରକଳ୍ପ’ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାନ ଧରଣର ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି। ସ୍ୱଚ୍ଛତା ସଚେତନତା, ପରିମଳ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ବର୍ଜ୍ୟ ପରିଚାଳନାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରିଥିବା ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ୨୦୨୭ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ୮,୮୦୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଛି।ସମଗ୍ର ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତାକୁ କେବଳ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଭାବେ ନ ଦେଖି ଏହାକୁ ସାମୂହିକ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧର ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ସଂସ୍କୃତିରେ ପରିଣତ କରାଯାଇପାରେ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ପରିଚ୍ଛନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳ, ସୁସ୍ଥ ସମୁଦାୟ ଏବଂ ‘ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାରତ’ ଓ ‘ବିକଶିତ ଭାରତ’ର ବ୍ୟାପକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରତି ଅବଦାନ ରଖାଯାଉଛି।