ବିକଶିତ ଓଡ଼ିଶା

ପହଲେ ଇଣ୍ଡିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍‌ ଦ୍ୱାରା “ବିକଶିତ ଓଡ଼ିଶା: ପ୍ରଗତି, ସମ୍ଭାବନା ଏବଂ ୨୦୪୭ ପାଇଁ ପଥ” ଶୀର୍ଷକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜିତ
ବିକଶିତ ଓଡ଼ିଶା ୨୦୩୬ର ସାକାର ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା EDGE ଫ୍ରେମୱାର୍କର ଉପସ୍ଥାପନା
ବିକଶିତ ଓଡ଼ିଶା ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ମୂଳରେ ସମୃଦ୍ଧି, ଆରୋଗ୍ୟ/ସୁସ୍ଥତା ଏବଂ ସମାନତା
ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ, ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରଗତି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ
ପର୍ଯ୍ୟଟନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ବ୍ଲୁ ଇକୋନୋମି (ସମୁଦ୍ର ଭିତ୍ତିକ ଅର୍ଥନୀତି) ଭବିଷ୍ୟତ ବିକାଶର ମୁଖ୍ୟ ଚାଳକ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ
[ବାମରୁ ଡାହାଣ: ଶ୍ରୀ ଅଭିଷେକ ଝା (PIF), ଶ୍ରୀମତୀ ଜଲଜା ମେନନ (ଡିଆଜିଓ ଇଣ୍ଡିଆ), ଡ. ରାଜୀବ କୁମାର (PIF), ଶ୍ରୀମତୀ ଅନୁ ଗର୍ଗ (ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ) ଏବଂ ଶ୍ରୀ ଦେବାଶିଷ ଦାସଗୁପ୍ତା (ଡିଆଜିଓ ଇଣ୍ଡିଆ)]
ଭୁବନେଶ୍ୱର, ୨୩ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬:
ପହଲେ ଇଣ୍ଡିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ (PIF) ଶୁକ୍ରବାର, ୨୩ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ରେ ଡିଏନ୍ ସ୍କୋୟାରସ୍ଥିତ ଭିଭାନ୍ତା ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ “ବିକଶିତ ଓଡ଼ିଶା: ପ୍ରଗତି, ସମ୍ଭାବନା ଏବଂ ୨୦୪୭ ପାଇଁ ପଥ” ଶୀର୍ଷକ ଏକ ଆଲୋଚନାଚକ୍ରର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲା। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ, ଆଇଏଏସ୍ ଶ୍ରୀମତୀ ଅନୁ ଗର୍ଗ ମୁଖ୍ୟ ଅତିଥି ଭାବରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ। ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ଓଡ଼ିଶାର ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରଗତି, ନିବେଶ ସୁଯୋଗ ଏବଂ ବିକାଶମୂଳକ ପ୍ରାଥମିକତା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ପାଇଁ ସରକାରୀ ଆଧିକାରିକ, ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିନିଧି ଏବଂ ଶିକ୍ଷାବିତ୍‌ମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ।

ମୁଖ୍ୟ ଭାଷଣ ଦେଇ ପହଲେ ଇଣ୍ଡିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ તથા ନୀତି ଆୟୋଗର ପୂର୍ବତନ ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ଡ. ରାଜୀବ କୁମାର, ଓଡ଼ିଶାର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ କାଠାମୋଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକର ରୂପରେଖ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ, “ଭାରତର ମୋଟ ଖଣିଜ ମୂଲ୍ୟର ୪୪% ଓଡ଼ିଶା ଉତ୍ପାଦନ କରେ, କିନ୍ତୁ ଖନନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଏକ ଉଚ୍ଚ-ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ-ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ ଶିଳ୍ପ ଭାବରେ ପରିଚାଳନା କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥକୁ ବନ୍ଦର ସହିତ ଯୋଡ଼ିବା ଏବଂ ଗ୍ରୀନ୍ ଷ୍ଟିଲ୍, ଗ୍ରୀନ୍ ଆଲୁମିନିୟମ୍, ଗ୍ରୀନ୍ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ-ମୃତ୍ତିକା ମ୍ୟାଗ୍ନେଟ୍ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେବା। ପଣ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ରପ୍ତାନି, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାୟ ୧୧ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର ରହିଛି, ତାହା ୨୦୩୬ ସୁଦ୍ଧା ୧୦୦ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଆଜି ଆଠଟି ଜିଲ୍ଲା ମୋଟ ରପ୍ତାନିର ୮୩% ଯୋଗଦାନ କରୁଥିବା ବେଳେ ସବୁଠାରୁ ପଛୁଆ ୧୫ଟି ଜିଲ୍ଲାର ଯୋଗଦାନ ମାତ୍ର ୨% ରହିଛି। ଏଥିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ପାଇଁ ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଛୁଆ ଜିଲ୍ଲା ପାଇଁ ଏକ ଚାରି-ଦଫା ସୂତ୍ର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାର ‘ୱାନ୍ ଡିଷ୍ଟ୍ରିକ୍ଟ ୱାନ୍ ପ୍ରୋଡକ୍ଟ’ (ଗୋଟିଏ ଜିଲ୍ଲା ଗୋଟିଏ ଉତ୍ପାଦ) ସାମଗ୍ରୀ, ଜଣେ ଗ୍ଲୋବାଲ ଆଙ୍କର କ୍ରେତା, ଏକ ସାଝା ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ସୁବିଧା, ଏବଂ ବନ୍ଦର ସହିତ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ସଡ଼କ କିମ୍ବା ରେଳପଥ। ୨୦୩୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ବୟସର ସୁଯୋଗ ଖୋଲା ଥିବାରୁ, ଓଡ଼ିଶା ଆକୃଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ନିଜର ଯୁବବର୍ଗଙ୍କୁ ଦକ୍ଷ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।”
ତାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଓଡ଼ିଶାର ଅର୍ଥନୀତି ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଦଶଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ତାହା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା। ଡ. କୁମାର କହିଥିଲେ, “୧୦% ର ସ୍ଥାୟୀ ନାମକାରଣ (Nominal) ଅଭିବୃଦ୍ଧି ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ଏହାକୁ ଏକ ବିକଶିତ ଅର୍ଥନୀତିରେ ପରିଣତ କରିବ, ଯାହାର ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ ପ୍ରାୟ $୧୮,୦୦୦ ହେବ, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କର ବିକଶିତ ଓ ଉଚ୍ଚ-ଆୟ ଅର୍ଥନୀତିର ସୀମାଠାରୁ ବହୁତ ଅଧିକ। ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ-ମୂଲ୍ୟର ଖନନ, ସବୁଜ ଧାତୁ ଏବଂ ମନୋନୀତ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଆଙ୍କର ସଂସ୍ଥାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହାସହ ଓଡ଼ିଶାର ପଛୁଆ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱ ମୂଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ସାମିଲ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।”
ସମାବେଶକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରି ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ଶ୍ରୀମତୀ ଗର୍ଗ କହିଥିଲେ ଯେ, ‘ବିକଶିତ ଭାରତ ୨୦୪୭’ର ଜାତୀୟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସହିତ ତାଳ ମିଳାଇ ‘ବିକଶିତ ଓଡ଼ିଶା’ ପରିକଳ୍ପନାର ଅଂଶ ସ୍ୱରୂପ ଓଡ଼ିଶା ୨୦୩୬ ସୁଦ୍ଧା ୫୦୦ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର ଏବଂ ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ୧.୫ ଟ୍ରିଲିୟନ୍ ଡଲାରର ଅର୍ଥନୀତି ହେବାର ମହତ୍ତ୍ୱାକାଂକ୍ଷୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ଏକ ଭିଜନ୍ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି। ରାଜ୍ୟର ବିକାଶ ରଣନୀତିର ରୂପରେଖ ଦେଇ ସେ EDGE ଫ୍ରେମୱାର୍କ—Economic Strength (ଅର୍ଥନୈତିକ ଶକ୍ତି), Demography (ଜନସଂଖ୍ୟା), Geography (ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି) ଏବଂ Ecosystem (ପରିବେଶ/ବ୍ୟବସ୍ଥା)—କୁ ‘ବିକଶିତ ଓଡ଼ିଶା’ର ସ୍ୱପ୍ନ ସାକାର କରିବାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ତମ୍ଭ ଭାବରେ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ।
ଅର୍ଥନୈତିକ ଶକ୍ତି ଅନ୍ତର୍ଗତରେ, ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ରାଜ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ଉପଯୋଗ, ରାଜସ୍ୱ ଶୃଙ୍ଖଳା, ଜଳସମ୍ପଦର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ନିବେଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଧିକ ପୁଞ୍ଜି ପ୍ରବାହ ଆଣି ଉଚ୍ଚ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ। ଜନସଂଖ୍ୟା (Demography) କୁ ଏକ ବଡ଼ ଫାଇଦା ଭାବରେ ଦର୍ଶାଇ ସେ ୱାର୍ଲ୍ଡ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର (World Skill Center) ସମେତ ଓଡ଼ିଶାର ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକର ସାମର୍ଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ, ଯାହା ନୂତନ ଅର୍ଥନୈତିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ପାଇଁ ଦକ୍ଷ ମାନବସମ୍ବଳ ତୋଳିଧରିବ।
ରାଜ୍ୟର ଭୌଗୋଳିକ ସୁବିଧା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ଲୁହାପଥର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ସ୍ଥାୟୀ ବ୍ୟବହାର ସହିତ ବ୍ଲୁ ଇକୋନୋମି (ସମୁଦ୍ର ଭିତ୍ତିକ ଅର୍ଥନୀତି), ଗଭୀର ସମୁଦ୍ର ମାଛ ଧରିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ବ୍ୟାପକ ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ। ପରିବେଶ/ବ୍ୟବସ୍ଥା (Ecosystem) ଅନ୍ତର୍ଗତରେ, ସେ ବ୍ୟବସାୟ କରିବାର ସହଜତା (Ease of Doing Business) କୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଏବଂ ନିବେଶ ଓ ଉଦ୍ୟୋଗ ପାଇଁ ଏକ ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ।
ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (IT), ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର, ଡାଟା ସେଣ୍ଟର, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଭଳି ନୂତନ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ-ଅଭିବୃଦ୍ଧି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ରାଜ୍ୟର ମନୋନିବେଶକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରିଥିଲେ; ଏହାସହ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ କୃଷିକୁ ଭବିଷ୍ୟତ ବିକାଶର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାଳକ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲେ। ଆର୍ଥିକ ସୁଯୋଗର ପ୍ରସାର ଏବଂ ରୋଜଗାର ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ସମ୍ପଦର ବିନିଯୋଗ କରିବା ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ସେ ବଳ ଦେଇଥିଲେ।
ବିକାଶ କେବଳ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିରେ ସୀମିତ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇ, ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ଉନ୍ନତ ଜୀବନଶୈଳୀ, ସାମାଜିକ କଲ୍ୟାଣ ଏବଂ ସମାବେଶୀ ବିକାଶ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ସ୍ତମ୍ଭ—ସମୃଦ୍ଧି (Prosperity), ଆରୋଗ୍ୟ/ସୁସ୍ଥତା (Wellness) ଏବଂ ସମାନତା (Equity)—ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ। ଆଗାମୀ ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ସହ, ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଆକାଂକ୍ଷା ଏବଂ ‘ବିକଶିତ ଓଡ଼ିଶା ୨୦୪୭’ର ସାକାର ମାଧ୍ୟମରେ ‘ବିକଶିତ ଭାରତ ୨୦୪୭’ର ବୃହତ୍ତର ଜାତୀୟ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଯୋଗଦାନ କରିବାର କ୍ଷମତା ଉପରେ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ‘ଡିଆଜିଓ ଇଣ୍ଡିଆ’ (Diageo India) ର ସହଯୋଗରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ‘ପହଲେ ଇଣ୍ଡିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍’ର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ମୋଚିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ବ୍ୟାପକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଲାଭରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା, ନିୟାମକ ପୂର୍ବାନୁମାନଯୋଗ୍ୟତା ଏବଂ ସରକାର-ଶିଳ୍ପ ମଧ୍ୟରେ ନିବିଡ଼ ସମନ୍ୱୟର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଇଥାଏ।
“Unshackling Odisha’s Alcobev Sector: Towards a Business-Driven Partnership Model” ଶୀର୍ଷକ ଏହି ରିପୋର୍ଟଟି ଓଡ଼ିଶାର ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରତି ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଯୋଗଦାନ, ଯେପରିକି ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ, ରୋଜଗାର, ସ୍ଥାନୀୟ କ୍ରୟ ଏବଂ ପରିବେଶଗତ ପ୍ରଦର୍ଶନର ସମୀକ୍ଷା କରେ। ରିପୋର୍ଟଟି ସ୍ଥାନୀୟ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଯୋଗାଣକାରୀ ନେଟୱାର୍କକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା, ବ୍ୟବସାୟର ସହଜତାକୁ ସୁଧାରିବା ଏବଂ ନିବେଶ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବା, ରୋଜଗାର ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଓ ସ୍ଥାୟୀ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର-ଶିଳ୍ପ ସହଯୋଗକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାର ସୁଯୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ।